به مناسبت یلدا

     هیچ چیز فی نفسه مبارک نیست مگر به مناسبتی، یلدا هم اگر مبارک است، به رسم دیرین، به مناسبت دورهم‌آمدن اعضاء خانواده‌هاست برای ساعاتی چند خوش‌گفتن و خوش‌شنیدن و خوش‌خندیدن و خوش‌خوردن و خوابیدن در درازترین شب سال؛ برای همین خیلی‌ها در این شب ورد زبان‌شان اینست: "همه چیز را فراموش کن و یک امشب خوش باش"! خوش بودن هیچ بد نیست پس خوشا به حال آن‌ها که بتوانند یک امشب همه چیز را فراموش کنند و با خویشان خویش خوش باشند.

     با این وجود خیلی‌ها هم هستند که هرگز نمی‌توانند همه چیز را فراموش کنند و فارغ از حال دیگران خوش باشند؛ برای این دسته از افراد که تعدادشان کم نیست هر چند زیاد هم نیست واقعا جامعه بد دردیست، این‌ها هر چه است خوشی‌شان بسته به خوشی دیگری است و چون به یقین می‌دانند خوشی هم هم‌چون خیلی چیزهای دیگر در میان افراد جامعه عادلانه توزیع نشده است پس به هیچ حال آرام و قرار نمی‌گیرند مگر این‌که به هر شکل به حد وسع خود کاری برای چند دیگری انجام بدهند، بعد با خیالی به مراتب راحت با خویشان خویش خوش باشند.

     برای این‌ها اتفاقا امشب آن شبی است که هرگز نباید دیگران را فراموش کرد بویژه امسال که سال سختی است برای همه و سال بدبختی است برای بخش کلانی از این همه؛ این‌ها دست خودشان نیست چشم‌شان دوخته به چهرۀ جامعه است پس بهتر از هر کس دیگر می‌دانند حالیا حال و هوای جامعه هیچ خوش نیست، در همین سال خیلی‌ها غریب بودند غریب‌تر شده‌اند و خیلی‌ها فقیر بوده‌اند فقیرتر شده‌اند، نه ‌که کم دویده باشند اتفاقا امسال بیش از هر سال دیگری دویده‌اند منتهی به دویدن که نیست به دوران است، خیلی‌ها در این دوران از بس دویده‌اند نفس‌هاشان بریده است و حال دور از چشم بقیه گوشه‌ای ایستاده‌اند و نفس‌نفس می‌زنند!

     براستی چه کسی هست که نخواهد امشب را کنار خانواده‌اش خوش باشد؟ دل‌خوشی آرزوی همه است اما دریغ و هزاران‌هزار دریغ که خیلی‌ها حتی یک امشب را هم نمی‌توانند دل‌خوشی را میهمان خانه‌هاشان کنند؛ واقعا امشب چگونه خواهد توانست برای آن‌ها مبارک باشد وقتی هیچ روی دست خالی رفتن سوی خانه را ندارند و از هول و هراس جهنمی که آن‌جا در انتظارشان است جرأت نزدیک شدن به خانه را هم ندارند؟! خدا رحمت کند بزرگان ما را که مدام در گوش‌مان می‌خواندند: خدا هیچ‌کس را شرمندۀ اهل و عیالش نکند چه بدتر از این دردی نیست! 

     باری، جامعه بد دردیست و از این جهت حق با آن‌هاست که معتقدند فقرا نمی‌گذارند آب خوش از گلوی اغنیا پایین برود اما برخی دیگر در هر حال خود را مسئول می‌دانند حتی مسئول فقر فقرا، پس بی هیچ چشم‌داشتی به سراغ دیگران می‌روند، بی آن‌که فقر و ناداری‌شان را ناشی از عجزشان بدانند، اصلا آن‌ها کاری به این کارها ندارند، اتفاقا به وجود فقیر فقرا به مثابۀ یک فرصت ویژه نگاه می‌کنند برای ادای دین خود به جامعه و آرام ساختن وجدان ناآرام‌شان، این خود برای آن‌ها عین دل‌خوشی است چه همین که بتوانند یک و تنها یک ندار را امشب از جهنم پیش رویش برهانند کلی آرام و قرار می‌گیرند.

      حالا دیگر مثل قدیم‌ها نیست، آن‌ها همان‌طور که در جمع خانواده هستند و شاهد آغاز دل‌خوشی خویشان خویش هستند یک‌به‌یک دیگرانی که می‌شناسند را در ذهن مرور می‌کنند و بعد آرام گوشی را دست‌شان می‌گیرند و در همان حال که نشسته‌اند، به قول سهراب، آهسته و آرام به سراغ دیگران می‌روند و بی آن‌که کسی بویی ببرد در عرض چند ثانیه، بسته به وسع‌شان، عملا آتش جهنم دنیوی را برای یک یا چند عیال‌وار مستحق خنثی می‌کنند و فقط این نیست، با یکی که منتظر است تماس می‌گیرند، از یکی که ناخوش است احوالی می‌پرسند، با یکی که دل‌خوری داشته‌اند دل‌جویی می‌کنند، چیزی به کسی که نیاز دارد ارسال می‌کنند و کلی کار مفید دیگر. این‌ها خوب می‌دانند با هم‌دلی و هم‌راهی حتی می‌توان آدم دم مرگ را به خنده واداشت و برای اوقاتی چند از اندیشه به مرگ دورش ساخت و این کم از حیات دوباره بخشیدن نیست و حیات بخشیدن فقط از آن خدا نیست. 

     و خلاصه عزیزان، سال سال بسیار سختی است پس ای‌کاش تعداد بسیار بیشتری از ما به جمع آن‌هایی بپیوندیم که "فارغ از دیگران بودن" ایدئولوژی اساسی خوش و خرم بودن امشب‌شان نیست و ترجیح می‌دهند غیر از خود تعداد بیشتری را در دل‌خوشی این شب شریک سازند؛ بی‌تردید این‌گونه شب یلدامان به مراتب مبارک‌تر خواهد شد! با احترام فراوان و آرزوی شب یلدایی خوش و خرم برای همۀ عزیزان!

🆔 @Hossein_Shiran
🌓 https://t.me/orientalsociology
⚛️ https://t.me/OrientalSocialThinkers (OST)